ΥΓΕΙΑ

Προληπτικός έλεγχος νεογνικής βαρηκοΐας

Γράφει η Δεβόρα Κιαγιαδάκη
ΩΡΛ Χειρουργός – Φωνίατρος
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Κρήτης
Fellow of the European Board of ORL-HNS

Λ. Κνωσού 96A, Ηράκλειο
Τ. 2810 212783 Μ. 6932 247754
www.dkiagiadaki.gr
e-mail: info@dkiagiadaki.gr

Η φυσιολογική ακοή και η σημασία της.
Η φυσιολογική ακοή είναι απαραίτητη για την ομαλή ψυχοκοινωνική ανάπτυξη ενός παιδιού. Η αντίληψη και η επεξεργασία του λόγου, εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από την χωρίς εμπόδια είσοδο της ακουστικής πληροφορίας, που έχει βρεθεί ότι αρχίζει στην βρεφική ηλικία.

Νεογνική βαρηκοΐα.
Στα 1000 υγιή νεογνά παρουσιάζονται 2-3 μωρά που γεννιούνται με βαρηκοΐα και κάποια απ’ αυτά κωφά. Ποσοστό μεγαλύτερο από το 90% των νεογέννητων που γεννιούνται κωφά, έχουν γονείς με φυσιολογική ακοή.
Στην περίοδο πριν την εφαρμογή των ανιχνευτικών προγραμμάτων νεογνικής βαρηκοΐας, ένας αριθμός παιδιών με μονόπλευρη και μέτρια αμφοτερόπλευρη βαρηκοΐα, παρέμενε χωρίς διάγνωση, με πιθανές σοβαρές συνέπειες, όπως καθυστέρηση της ανάπτυξης του λόγου, προβλήματα συμπεριφοράς ή δυσκολία στην ακαδημαϊκή εξέλιξη.

Τα αίτια.
Το 55% περίπου των περιπτώσεων παιδικής νευροαισθητήριας, οφείλεται σε γενετικούς παράγοντες, με το 30% να συνδυάζεται και με κάποιο συγκεκριμένο σύνδρομο. Επιπλέον, παράγοντες κινδύνου είναι το βεβαρημένο οικογενειακό ιστορικό, η χρήση ωτοτοξικών φαρμάκων, συγγενείς ή περιγεννητικές λοιμώξεις του κεντρικού νευρικού συστήματος, συγγενείς ανωμαλίες της κεφαλής και του τραχήλου, η προωρότητα και η παραμονή σε μηχανικό αερισμό και η σοβαρή υπερχολερυθριναιμία (ίκτερος).

Ανάγκη για έγκαιρη ανίχνευση.
Ο προληπτικός έλεγχος της ακοής έχει αποδειχθεί αποτελεσματικός για την πρώιμη διάγνωση της βαρηκοΐας, μειώνοντας σημαντικά τον χρόνο για έγκαιρη παρέμβαση και, στην Ελλάδα, πραγματοποιείται σε οργανωμένο επίπεδο από το 2015 (Καθολικός Νεογνικός Έλεγχος Ακοής, knea.gr).

Η εξέταση.
Ο έλεγχος πραγματοποιείται αμέσως μετά τη γέννηση και εντός του 1ου μήνα ζωής, με τις ωτοακουστικές εκπομπές (ΟΑΕs). Η εξέταση γίνεται σε ήσυχο περιβάλλον με την τοποθέτηση ενός μαλακού βύσματος στον έξω ακουστικό πόρο κάθε αυτιού.

Τι γίνεται όταν το νεογνό δεν περάσει επιτυχώς τον έλεγχο ακοής;
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει βαρηκοΐα αλλά πρέπει οπωσδήποτε η εξέταση να επαναληφθεί μέσα σε 3-4 εβδομάδες, καθώς μπορεί να οφείλεται σε ακαθαρσίες στον έξω ακουστικό πόρο ή υγρό στο μέσο αυτί. Αν η επαναληπτική εξέταση δεν είναι επιτυχής, ο έλεγχος ολοκληρώνεται με ακουστικά προκλητά δυναμικά στελέχους (ABR).
Ο διαγνωστικός έλεγχος πρέπει να ολοκληρώνεται ως τους 3 πρώτους μήνες ζωής.

Η προσοχή για την ακοή πρέπει να είναι διαρκής.
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η νευροαισθητήρια βαρηκοΐα παρουσιάζεται αργότερα στη ζωή του παιδιού. Επίσης, η εκκριτική ωτίτιδα (υγρό στο μέσο αυτί), είναι μια από τις αιτίες βαρηκοΐας που μπορεί να εμφανιστεί τόσο σε μωρά όσο και σε μεγαλύτερα παιδιά (3-5 ετών).

 

Αναπτυξιακά ορόσημα ακοής κατά ASHA
(American Speech – Language – Hearing Association)

0-3 μηνών
– Ξαφνιάζεται όταν ακούει δυνατούς ήχους.
– Σιωπά ή χαμογελά όταν του μιλάμε.
– Δείχνει να αναγνωρίζει τη φωνή των γονιών του και ηρεμεί, ενώ πριν έκλαιγε

4-6 μηνών
– Κινεί τα μάτια του προς την πηγή του ήχου.
– Ανταποκρίνεται στις αλλαγές του τόνου της φωνής.
– Παρακολουθεί προσεκτικά τη μουσική και παρατηρεί παιχνίδια που παράγουν ήχους

7-12 μηνών
– Γυρνά προς την πηγή του ήχου.
– Ακούει όταν φωνάζουμε το όνομά του.
– Αναγνωρίζει απλές λέξεις (ποτήρι, παπούτσι, βιβλίο, γάλα).
– Αρχίζει να ανταποκρίνεται σε αιτήματα («Έλα εδώ», «Θες κι άλλο;»).
– Προσέχει σε τραγούδια και ιστορίες για λίγη ώρα

1-2 ετών
– Δείχνει μερικά μέρη του σώματός του όταν του ζητείται.
– Ακολουθεί απλές εντολές
(«Φέρε τη μπάλα», «Δώσε μου ένα φιλάκι»).
– Κατανοεί απλές ερωτήσεις («Πού είναι η μαμά;»).
– Ακούει απλές ιστορίες και τραγουδάκια.
– Δείχνει εικόνες σε βιβλίο ύστερα από κατονομασία.